دانش‌آموزان دارای اضطراب اجتماعی شرایط سختی را در کلاس درس تجربه می‌کنند؛ جایی که تعامل اجتماعی نه تنها مطلوب بلکه لازم است و نقد شدن توسط دیگران طبیعی محسوب می‌شود.

این دانش‌آموزان سعی در خارج کردن خود از تعاملات اجتماعی دارند مثلا نشستن روی صندلی‌های ردیف آخر را انتخاب می‌کنند. اضطراب آنها در حین انتظار برای رسیدن نوبت معرفی خود در کلاس، امکان شنیدن و شناخت دیگران را به آنها نمی‌دهد. با مشارکت‌های معمول کلاسی همچون دست بالا بردن برای پرسش، خواندن متن جلوی جمع و صحبت کردن جلوی کلاس مشکل دارند.

تشخیص این دانش‌آموزان در یک کلاس سخت نیست اما معلمان برای کمک به آنها چه راهکارهایی می‌توانند در پیش گیرند؟ راهکارهایی که به رفع نشانه‌های اضطرابی و تمرکز بیشتر آنها بر مطالب درسی منجر می‌شود: کمک به آنها برای قرار گرفتن در فضایی دوستانه، فراهم کردن محیط فیزیکی مناسب و کاهش رفتارهایی که باعث تشدید اضطراب آنها می‌شود.

 Teachers Understood

فضایی دوستانه:

-          به دانش‌آموزان دارای اضطراب اجتماعی اجازه دهید در کنار دوستی که می‌شناسد، بنشیند.

-          در انتخاب دانش‌آموزانی که در کنار آنها می‌نشینند دقت کنید و دانش‌آموزان شلوغ و با همدلی پایین را کنارشان ننشانید.

-          آنها را در گروه‌های مناسبی قرار دهید و نخواهید خودشان گروهشان را انتخاب کنند.

-          هر نوع صحبت دوستانه انفرادی معلم با این دانش‌آموزان خصوصا به صورت غیرحضوری مثل ایمیل، به کاهش اضطراب آنها در کلاس کمک می‌کند.

محیط فیزیکی مناسب:

-          اجازه دهید این دانش‌آموز هر از گاهی برای تنفس به بیرون از کلاس بروند. می‌توانید برای آنها علامتی مشخص کنید مثلا با گذاشتن کارتی با رنگ مشخص بر روی میز به شما بگویند نیاز به فاصله گرفتن از جمع دارند.

-          سعی کنید محیط را خنک و مطبوع نگه دارید. محیط بسته، خفه و گرم تشدید کننده‌ی اضطراب است.

کاهش رفتارهای تشدیدکننده اضطراب:

-          در هنگام ارائه کلاسی با ایجاد انضباط در کلاس به دانش‌آموزان دیگر اجازه مزه‌پرانی ندهید.

-          آنها را مورد نقد صریح و حتی شوخی قرار ندهید. تصحیح مهربانانه اشتباهاتشان و تشویق در هنگام پاسخگویی موفق، بهترین برخورد با دانش‌آموزان دارای اضطراب است.

-          از سوالات تکراری آنها برای اطمینان از تکلیفی که به آنها داده شده عصبانی نشوید. دانش‌آموزان مضطرب برای اطمینان از درست متوجه شدن، ممکن است نیاز به پرسشِ دوباره پیدا کنند.

-          انتظار پاسخگویی سریع و بدون فکر قبلی را از آنها نداشته باشید و در هنگام پرسش کلاسی به آنها اجازه جمع کردن فکرشان را بدهید.

-          اینکه به خود دانش‌آموز یا خانواده‌اش بگویید چرا رفتار طبیعی ندارد، کمکی نمی‌کند. مسئولان و کارکنان مدارس باید نسبت به اضطراب اجتماعیِ دانش‌آموزان مطلع‌تر از دانش‌آموز و والدین باشند. هر چند همراهی خواستن از والدین در روند کمک به حل مشکلات این دانش‌آموزان کمک‌کننده است.

-          شک و بلاتکلیفی باعث بروز اضطراب می‌شود. مسیر درس هر جلسه را واضح شرح دهید، توقعات خود از دانش‌آموز را روشن کنید. داشتن دستورالعمل مناسب به دانش‌آموزان مضطرب کمک می‌کند بدانند در مسیر درست هستند و برای مشارکت و پاسخگویی در کلاس آمادگی بیشتری حس کنند.

 Teachers Understood۲

سایت The Mighty که فضایی برای به اشتراک گذاشتن نکات و تجربه‌ها در زمینه سلامت روان است، مطلب جالبی تحت عنوان "19 چیزی که دانش‌آموزان دارای اضطراب آرزو می‌کنند معلمانشان بدانند" منتشر کرده است که حاصل مصاحبه با دانش‌آموزان است. (عکس‌هایی که در این پست می‌بینید از این سایت برداشته شده است).

برایم جالب بود که ده مورد از این نوزده مورد نگرانی این دانش‌آموزان به برداشت معلم از آنها برمی‌گشت: "آنها می‌خواستند معلمان بدانند اضطراب آنها بهانه، درو‌غ‌پردازی، توجیهی برای کم‌کاری و نشان از بی‌استعدادی آنها نیست؛ بدانند که آنها به کلاس توجه می‌کنند، در درس‌ها تلاش می‌کنند و با اضطراب در کلنجار هستند."

موارد دیگر به برخوردهای کلاسی برمی‌گشت: "آنها می‌خواهند معلمان بدانند هر مشارکت کلاسی به نفع آنها نیست، اینکه ناگهانی صدا شدن و در مرکز توجه کلاس قرار گرفتن چقدر برایشان آزاردهنده است، اینکه اگر چند بار نیاز به رفتن به بیرون از کلاس دارند چیز عجیبی نیست، اینکه برای پاسخگویی نیاز به فکر و آمادگی دارند، اینکه تلاش آنها برای صحبت در جلوی جمع را درک کنند و به اشکالات آنها نخندند و در نهایت اینکه به آنها اجازه غیبت از چند جلسه از کلاس را بدهند تا درس و تکالیف مشخصی را در آن زمان در خانه به انجام برسانند."

 Teachers Understood۳

پی‌نوشت: این سه مطلب خلاصه‌ای از مطالب محدودی بود که درباره "اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان" خوانده‌ام و نیاز به مطالعه بیشتر و تصحیح و تکمیل آنها دارم. در ادامه‌ی موضوع اضطراب، درباره رویکرد "پذیرش و تعهد" که از روش‌های کارآمد روان‌درمانی در اختلالات اضطرابی است خواهم نوشت.