زمین‌های خالی بازی، کلاس‌های مکعبی کسل‌کننده و راهروهای طولانی شاید تصویر ما از مدرسه‌هایی باشد که در آنها درس خوانده‌ایم و هر لحظه منتظر اتمام کلاس و پریدن به سمت پله‌ها و راهروها بودیم. هر چند مدرسه سازمانی است که شخصیت فردای انسان در آن شکل می‌گیرد ولی کیفیت طراحی ساختمان مدارس چندان مورد توجه نبوده است. امروزه بعد اجتماعی مدرسه بیش از پیش مدنظر است و سعی می‌شود شخصیت اجتماعی نوجوانان و جوانان در مدرسه شکل بگیرد؛ بدین گونه دیگر مدارس، محیطی بسته در نظر گرفته نمی‌شوند و قرار است جزئی از حیات شهری باشند. امروزه ساخت مدارس تازه و تعمیرات، نوسازی و گسترش مدارس موجود با هدف کیفیت بهتر محیط، پایداری زیست‌محیطی و رشد مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان صورت می‌گیرد:

1. کنترل کیفیت فضای طراحی‌شده با وجود محدودیت‌ امکانات:

توسعه اجتماعی و به واسطه آن افزایش جمعیت شهرها، پاسخگویی مدارس به نیازهای جمعیتِ در سنِ مدرسه را سخت کرده است و در نظر گرفتن بودجه برای ساخت مدارس جدید با مشکل مواجه است و نیاز است مدارس موجود به بهترین شکل بازسازی شوند؛ بدین صورت نیاز به مشخص کردن شاخصه‌هایی برای کنترل کیفیت مدارس وجود دارد که همه مدارس با هر میزان امکانات ملزم به داشتن آن شاخصه‌های کیفی باشند. معماران در مدرسه زیر در فرانسه موانع زیادی برای بازسازی پیش رو داشتند زیرا مدرسه در بافت شهری قرار دارد و دست طراح برای تغییر در مساحت فضاها و ... بسته است اما حاصل کار مدرسه‌ای زیبا با تنوع بصری بسیار است.

new schools design

new school design1

new school design2

2. ارزش عملکردی بیشتر در فضاهای طراحی‌شده:

با تغییر شیوه آموزش و توجه به توانمند کردن دانش‌آموزان برای درک، خودآموزی، خلاقیت و در نهایت روبرو شدن با چالش‌های زندگی اجتماعی؛ فضاهای مورد نیاز در مدارس تغییر کرده‌اند. دیگر تقسیم‌بندی صلب کلاس، دفتر معلم، آبخوری و ... جوابگوی شیوه جدید آموزش نیست و مدارس جدید بیش از پیش منعطف هستند و ارزش عملکردی هر فضا بیش از گذشته است. برقراری ارتباطی خوب بین دانش‌آموز و طبیعت، جامعه و دیگر افراد، هدف فضاهای عملکردی جدید در مدارس است.

new school design3

metalocus_munkegaar_school

3. پایداری زیست‌محیطی مدرسه:

پایداری از رویکردهای بارز معماری معاصر است که برای انواع ساختمان‌ها مورد توجه است اما این موضوع برای مدارس از اهمیت دو چندان برخوردار است. یک دلیل اینکه پایداری باعث صرفه‌جویی در انرژی و تعمیرات مدرسه در درازمدت خواهد بود که این مساله برای مدارس که هزینه‌های آنها بر عهده دولت است و یا از والدین دانش‌آموزان دریافت می‌شود مهم است. مساله دیگر سلامت است؛ تمهیدات معماری پایدار برای فضای سبزتر و با نورگیری و تهویه طبیعی بیشتر سبب سلامت دانش‌آموزان می‌شود و نکته دیگر الگوسازی است؛ دانش‌آموزان در مدرسه با رویکردها و تکنولوژی‌های پایدار آشنا می‌شوند و این موضوع در همه زندگی آنها برایشان مهم خواهد بود.

sustainability in schools

پایداری در انتخاب مصالح، نور روز، صرفه‌جویی انرژی و انعطاف کلی ساختمان مورد نظر است. شعار ساختمان پایدار، عمر بیشتر با صرف هزینه و زمان کمتر برای تعمیرات است. مهم‌ترین شاخصه‌های پایداری مدرسه، نورگیری، تهویه و راحتی فضای بسته برای افزایش بهره‌وری آموزش است. نکاتی که رعایتشان برای پایداری مدارس بیشتر دیده می‌شود شامل استفاده از مصالح زیست‌محیطی و نورگیری مطلوب می‌شود.

new school design4

4. مدرسه به عنوان مرکز اجتماعی در خدمت جامعه:

مدرسه به عنوان یک مرکز تجمع و تفریح برای اهالی محله؛ رویکردی است که به صورت موفق در بعضی کشورهای اروپایی اجرا می‌شود. شاید به نظر برسد این موضوع امنیت مدارس را پایین می‌آورد ولی طراحی درست فضاها و همچنین زمان‌بندی درست در استفاده، می‌تواند این مشکل را از بین ببرد. این مدارس از جهات بسیاری برای دانش‌آموزان و مردم محله سودمندتر هستند. داشتن فضای سبز مناسب، کافه‌تریا، زمین‌های ورزش روبسته و روباز، گالری و سایر امکانات؛ محیط مناسبی برای تعامل اجتماعی دانش‌آموزان با همدیگر در ساعات مدرسه و تعامل با والدین و آشنایانشان در ساعات شبانه و بعد از مدرسه را فراهم می‌کند و درهای مدرسه را به روی تجربه‌های اجتماعی باز می‌کند.

Lynnwood_High_School