حافظه فعال، حافظه‌ای است که اطلاعات در حال استفاده موقتا در آن باقی می‌مانند؛ این اطلاعات ممکن است از بازیابی اطلاعات ذخیره شده در حافظه درازمدت آمده باشند و یا از ادراک انتخابی از جهان بیرون.

working memory connection

حافظه فعال اهمیت زیادی دارد زیرا جایی است که تمامی فرآیندهای مختلفی که می‌توان تفکر نامید در آن رخ می‌دهند؛ مانند درک مطلب که شما همین لحظه برای درک این متن به کار گرفته‌اید. به دلیل اهمیت حافظه فعال در پردازش اطلاعات، آن را به رم یا پردازشگر کامپیوتر تشبیه می‌کنند.

می‌توان گفت تا زمانی که به اطلاعات به صورت آگاهانه توجه کنیم در حافظه فعال می‌مانند و اگر به آنها آگاهانه توجه نکنیم به سرعت از بین می‌روند؛ مانند زمانی که سعی داریم یک شماره تلفن جدید را در ذهن نگه داریم تا وارد تلفن کنیم اگر کسی حواسمان را پرت کند، از یادمان خواهد رفت. نیاز به توجه آگاهانه، طول زمان نگهداری اطلاعات و گنجایش اطلاعات از محدودیت‌های حافظه فعال هستند. دلیل موثر بودن یادداشت‌برداری کارهایی که باید در طول روز انجام دهیم یا نوشتن لیست خرید، همین کم کردن از بار حافظه فعال است.

your_working_memory_can_only_handle_a_couple_different_items_at_once

محدودیت‌ پردازش حافظه فعال برای یادگیرندگان یک مشکل جدی است؛ اما کارآمدی حافظه فعال را با راهکارهایی می‌توان افزایش داد. از راهبردهای حافظه‌ای که معمولا همه ما برای کمک به حافظه فعال استفاده می‌کنیم؛ مرور نگهدارنده و تقطیع است. مرور نگهدارنده، فرآیند تکرار و تکرار اطلاعات است تا بتوان توجه را به آن اطلاعات معطوف نگه داشت. این کاری است که برای حفظ یک شماره تلفن برای مدت کوتاه انجام می‌دهیم.

روش دیگر یعنی تقطیع؛ شامل گروه‌بندی اطلاعات به صورت قطعات معنی‌دار است که بار حافظه فعال را کمتر و به یادسپاری را راحت‌تر می‌کند. این کاری است که با تقسیم یک عدد ده‌رقمی مثل شماره دانشجوییمان به دو قطعه سه‌رقمی و یک قطعه چهاررقمی انجام می‌دهیم.

راه دیگر غلبه بر محدودیت حافظه فعال، بازنمایی رویه‌ای مهارت‌های ذهنی و حرکتی است. وقتی مهارتی به حد کافی تکرار می‌شود و آموخته می‌شود، به صورت خودکار قابل اجراست. به مانند مهارت خواندن متن که در ابتدا برای ما ساده نبود ولی در طول سال‌های تحصیلی و با تمرین فراوان به صورت خودکار درآمده است.

working_memory_definition

حواس‌پرتی، نگهداری اطلاعات زیاد و تکالیف پیچیده که نیاز به پردازش زیادی دارند؛ حافظه فعال را با محدودیت مواجه می‌کنند. افزایش مقدار اطلاعات در ارائه یک تکلیف بصری، حافظه فعال را دچار اضافه‌بار می‌کند و تاثیر نامطلوبی بر یادآوری آنان دارد. مناسب است حجم درس ارائه‌شده در هر جلسه، سرعت ارائه دروس و میزان پیچیدگی اطلاعات و تکالیف آن درس؛ با ظرفیت حافظه فعال دانش‌آموزان منطبق باشد.

ظرفیت حافظه فعال با افزایش سن رشد می‌کند. به صورتی که ظرفیت حافظه فعال یک کودک چهار ساله نصف یک بزرگسال است و در سنین نوجوانی تقریبا به سطح بزرگسالان می‌رسد. مسئله مهم این است که رشد ظرفیت حافظه فعال در افراد یکسان نیست و ممکن است در یک کلاس اول تا سوم ابتدایی، 3 نفر از 30 نفر، ظرفیت حافظه فعالشان در حدود یک کودک چهار ساله باشد، آنجاست که یادگیری آنها به آسانی همکلاسی‌هایشان نخواهد بود.

دانش‌آموزان دارای حافظه فعال ضعیف در حفظ تعداد زیاد اطلاعات تازه و پیگیری دستورالعمل‌ها مشکل دارند و نمی‌توانند یک تکلیف را مرحله به مرحله به صورتی که به آنها گفته می‌شود انجام دهند. این مساله می‌تواند برای آموزش کودکان و دانش‌آموزان مقطع ابتدایی مشکل‌ساز باشد.

راهکارهایی که برای کمک به این دانش‌آموزان در نظر گرفته می‌شود شامل تغییر در محتوای درس، شیوه آموزش و همینطور تحت نظر داشتن این‌گونه دانش‌آموزان در طول کلاس است. بهترین راه آموزش به این کودکان خرد کردن مطلب درسی و دستورالعمل‌ها و تکرار کردن چندباره‌ی اطلاعات مهم درس است.

همچنین آموزش استفاده از ابزارهای کمک‌یار حافظه مثل ابزارهای شمارش، کارت‌ها، دیکشنری‌های شخصی، یادداشت‌های معلم بر تخته و ... می‌تواند مفید باشد. در حال حاضر تمرین‌ها و بازی‌های ساده بسیاری برای تقویت حافظه فعال برای تمامی سنین در دسترس ماست که برای تقویت توجه و به یادسپاری می‌توان از آنها استفاده کرد. هر چند تردیدهای زیادی درباره اثربخشی‌ این تمرین‌ها وجود دارد اما تحقیقات زیادی در این باره انجام شده است که تاثیرات مثبت آنها را خصوصا در سنین پایین نشان می‌دهد. 

memory games